Henk Helmantel is inmiddels een van de meest bekende levende Nederlandse kunstschilders geworden. Hij voelt zich sterk verbonden met de traditie van meer dan 500 jaar West-Europese schilderkunst. Helmantel wordt in het algemeen beschouwd als een fijnschilder. Dit houdt in dat hij zijn onderwerpen op een realistische manier weergeeft. Hij schildert veel stillevens en interieurs van middeleeuwse kerken en kloosters. Hij richt zich met name op de romaanse en vroeg-gotische bouwkunst, zowel in Nederland als andere gebieden in West-Europa. Zijn christelijke levensovertuiging speelt een belangrijke rol in zijn beleving van schepping en cultuur.
Zijn inspiratie vindt hij met name in eenvoudige gebruiksvoorwerpen uit diverse culturen, maar ook vruchten en groente als appels, peren, tomaten, witlof, uien, granaatappels, druiven enzovoorts zijn te vinden in zijn stillevens. De voorwerpen zijn zo neergezet dat er een evenwichtige compositie van vormen en kleuren ontstaat, terwijl helder licht van rechts valt. De kunstenaar maakt eerst een schets op paneel. Dat wordt vlot en dun ingeschilderd. In de tweede fase wordt meer verf gebruikt die kleur, licht en schaduw meer verband en betekenis geven. Daarna volgt waar nodig een laag glacis voor de verdieping van kleur en sfeer. Soms is hier en daar nog een vierde behandeling nodig ter optimalisering van het juiste effect. Door de voorwerpen met zoveel aandacht te schilderen, tilt hij ze boven het alledaagse uit.